W trosce o zdrowie osób starszych po finansowanie w Horizon Europe z Japonią

TVP3 Poznań wyemitowała 6 września 2026 roku kolejny felieton z cyklu „Wiek to tylko liczba”. Felieton dotyczy problematyki starzenia i chorób neurodegeneracyjny oraz sposobów zapobiegania im i profilaktyki dla zdrowego starzenia. W nagraniu wziął udział dr Tomasz Komendziński z Katedry Kognitywistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Wypowiedzi dr. Komendzińskiego związane są z zakresem i planami badawczymi polsko-japońskiej współpracy dotyczącej profilaktyki demencji rozpoczętymi w ramach umowy między UMK (Toruń) i RIKEN Center for Advanced Intelligence Project (Tokyo). Na początku były to badania węchu, a obecnie powiązane są z jakością snu, a zwłaszcza snu wolnofalowego, głębokiego (NREM). Celem końcowym jest wypracowanie i wdrożenie metody monitorowania w domu i wspierania fazy snu wolnofalowego, który zanika w zmieniającej się z wiekiem architekturze snu. Monitorowanie snu w nocy byłoby połączone ze stymulacją akustyczną i zapachową.

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu wraz z grupami z Instytutu Studiów Zaawansowanych (POBy) z obszaru badań chemicznych, fizycznych i neuroobrazowych, projektami polsko-japońskimi z Katedry Kognitywistyki i o wyraźnym wymiarem społecznym (WFiNS UMK) jest doskonałym miejscem podjęcia innowacyjnych badań i wdrożeń na skalę co najmniej międzynarodową w zakresie zdrowego starzenia. Współpraca polsko-japońska kierowana przez dr Komendzińskiego w Katedrze Kognitywistyki wkracza na nowy etap współdziałania z japońskim biznesem. Ogromna w tym zasługa od samego początku dr. Tomasza M. Rutkowskiego (badania prowadzone na UMK i w Tokyo prezentowane były na EXPO 2026 w Osace).

Rozpoczęto właśnie przygotowanie do startu w konkursie Horizon Europe z Japonią (w konsorcjum znajdzie się prawdopodobnie inne jeszcze państwo z grupy stowarzyszonych z HE – Nowa Zelandia). Tym razem współpraca polsko-japońska będzie nakierowana na współpracę z japońską firmą o ogromnym potencjale badawczym Araya (Tokyo). Połączenie glimfatyki, snu, akustyki, węchu, laktoferyny i neuroobrazowanie to ogromny potencjał UMK i szansa stworzenia nowoczesnych laboratoriów snu wykorzystujących możliwości i wyniki badań oraz dających możliwości szerzenia zdrowego starzenia i profilaktyki demencji w wieku średnim. Na wiek średni wskazują ostatnie raporty publikowane w „The Lancet”, a wzmacniają to, wspomniane w felietonie, odkrycia Julii Belk z Uniwersytetu Stanforda i Nathana Zemke z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego zaprezentowane w lipcowych numerach z 2026 roku „Nature” i „Science”. Mówią one o zastąpieniu komórek glejowych przez dostarczone z krwią prozapalne monocyty w kontekście bardzo znaczących zmian genetycznych.

To pokazuje, że starzenie przyśpiesza znacznie wcześniej niż się wydawało i nie przebiega liniowo i stąd konieczne jest wczesne działanie wspierające i zmiany w zakresie modyfikowalnych czynników ryzyka, a w konsekwencji stylu życia. Łącząc działania polsko-japońskie (Katedra Kognitywistyki) z badaniami grup prof. Pawła Pomastowskiego (laktoferyna), dr hab. Macieja Szkulmowskiego, prof. UMK (szansa rozwoju occular glimphatics – oko to doskonałe okno na mózg), prof. Jarosława Mellera (AI w medycynie) czy dr hab. Michała Polasika, prof. UMK i ks. prof. Piotra Roszaka (technologia i gospodarka senioralna) z możliwościami neuroobrazowania (pracownia MRI, dr n. med. Aleksandra Wypych), badań z zakresu genomiki człowieka i metagenomiki (dr Joanna Szczepanek i dr hab. Marcin Gołębiewski, prof. UMK), badań psychologicznych (dr Joanna Dreszer, dr hab. Rafał Millner, prof. UMK, dr Monika Lewandowska, dr Bibianna Bałaj) oraz kompetencjami grup z Collegium Medicum (np. geriatria, kardiologia, patologia, fizjologia wysiłku fizycznego, anatomia – np. prof. Paweł Zalewski, dr hab. Marta Podhorecka, prof. UMK, dr hab. Marcin Wiśniewski, prof. UMK) UMK może stać się nie tylko innowacyjnym hub-em dla zdrowego starzenia i gospodarki senioralnej, ale również miejscem rozwoju nowoczesnej inżynierii biomedycznej (bardzo szeroko rozumianej, bo można tu dołączyć badania nad zanieczyszczeniem powietrza oraz zanieczyszczenie sztucznym światłem nocą – dr hab. Mieczysław Kunz, prof. UMK) dając poważny impuls dla rozwoju regionalnego i społecznego znaczenia i misji nauki we współpracy z Krajowym Instytutem Gospodarki Senioralnej. Dodatkowo artykuł w październikowym numerze pisma „The Lancet” zatytułowany „Fluid biomarkers in the evolving care landscape of Alzheimer’s disease and related disorders” publikowany jako pierwszy odcinek cyklu „ Future Directions in Alzheimer’s Disease and Related Disorders” pokazują, że na UMK mogą być prowadzone innowacyjne badania dla przyszłości zdrowego starzenia się.

Cała audycja https://poznan.tvp.pl/95251525/06092026 (wypowiedzi między 8’40’’ a 12.25)